De EU zegt: kernenergie is groen

De mythe

Kernenergie is vies, gevaarlijk en onverenigbaar met een duurzame toekomst. Dat is althans wat organisaties als WISE Nederland, Greenpeace en het Wereld Natuur Fonds al decennia beweren. Toen de Europese^[3] Unie overwoog kernenergie op te nemen in haar groene taxonomie — het classificatiesysteem voor duurzame investeringen — mobiliseerden deze organisaties een massale lobbycampagne om dat te voorkomen.

Ze verloren. En niet op politieke gronden, maar op wetenschappelijke.

De feiten

Het JRC^[1]-rapport: de wetenschap spreekt

In 2021 publiceerde het Joint Research Centre (JRC), het eigen wetenschappelijke kenniscentrum van de Europese Commissie, een omvangrijke technische beoordeling van kernenergie. Het JRC is geen lobbyclub. Het is het instituut dat de Commissie van onafhankelijk wetenschappelijk advies voorziet — dezelfde instantie die ook wind- en zonne-energie beoordeelde.

De conclusie was helder:

“The analyses did not reveal any science-based evidence that nuclear energy does more harm to human health or to the environment than other electricity production technologies already included in the Taxonomy.” [1]

Vertaald: er is geen wetenschappelijk bewijs dat kernenergie schadelijker is voor mens of milieu dan de technologieën die al als ‘groen’ geclassificeerd waren — wind, zon, waterkracht.

Het JRC toetste kernenergie aan het “do no significant harm”-beginsel (DNSH), de ruggengraat van de EU-taxonomie. Elke technologie die als duurzaam wordt geclassificeerd, moet aantonen dat zij geen significante schade toebrengt aan zes milieudoelstellingen:

Kernenergie voldoet aan alle zes. Precies zoals wind en zon.

UNECE-levenscyclusanalyse: de cijfers liegen niet

In 2022 publiceerde de Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties (UNECE^[5]) een uitgebreide levenscyclusanalyse van elektriciteitsbronnen, uitgevoerd volgens de internationale ISO 14040/14044-methodologie. De resultaten lieten weinig heel van het anti-nucleaire narratief.

Bron: UNECE (2022), mediaan-waarden [2]

Kernenergie heeft de laagste levenscyclusemissies van alle beoordeelde technologieën. Lager dan wind. Lager dan zon. Lager dan waterkracht.

Maar de classificatie gaat verder dan emissies. Jan Rhebergen^[8] betoogt in zijn LinkedIn-artikel “Is Nuclear Energy Sustainable or Renewable?” [8] dat kernenergie niet alleen duurzaam is, maar onder de IPCC^[4]-definitie zelfs als hernieuwbaar kwalificeert. Uranium wordt continu aangevuld in de oceanen door tektonische activiteit en erosie — precies het criterium van “natural processes that are continuously replenished.” En wie geothermie hernieuwbaar noemt, moet erkennen dat 40-50% van de aardwarmte afkomstig is van radioactief verval van uranium en thorium. Dezelfde fysica, ander label.

Martien Visser, lector Energietransitie aan de Hanzehogeschool Groningen, noemde de UNECE-bevindingen een “pijnlijke waarheid” voor tegenstanders van kernenergie [5]. Pijnlijk, omdat het de wetenschappelijke fundering onder hun verzet definitief wegslaat.

Het Europees Parlement^[2] stemt: wetenschap wint

Op basis van het JRC-rapport stemde het Europees Parlement in 2022 vóór opname van kernenergie in de EU-taxonomie [3]. De stemming volgde op een van de meest intense lobbycampagnes die Brussel in jaren had gezien. WISE, Greenpeace, het Wereld Natuur Fonds en tientallen andere organisaties zetten alles op alles om de stemming te beïnvloeden.

Het mocht niet baten. De wetenschappelijke bewijslast was te sterk. Het democratisch proces volgde de wetenschap, niet de lobbyisten.

De 26 criteria van Jan Haverkamp^[7]: activisme vermomd als wetenschap

WISE/Greenpeace-expert Jan Haverkamp publiceerde een rapport met 26 duurzaamheidscriteria waaraan kernenergie volgens hem niet zou voldoen [4]. Diezelfde Haverkamp schreef in 2023 voor de Heinrich Böll Stiftung — de aan de Duitse Grünen gelieerde denktank — het rapport “Diversion from Urgent Climate Action” [7], waarin hij de UNECE-levenscyclusanalyse als “nucleaire lobby” bestempelt. De hoofdauteur van die UNECE-studie, Thomas Gibon, heeft deze claim persoonlijk weersproken.

Dat het Haverkamp-rapport geen wetenschap is, blijkt uit de vergelijking:

Haverkamp hanteert zelfbedachte criteria die geen van de grote internationale wetenschappelijke instanties onderschrijft. Zijn rapport is niet peer-reviewed. Het is selectief in brongebruik. En het staat lijnrecht tegenover de conclusies van het JRC, de UNECE, het IPCC en het Internationaal Energieagentschap.

Geen wetenschappelijke dissidentie, maar een activist die zijn eigen toetsingskader verzint omdat het bestaande — wetenschappelijk gevalideerde — kader hem niet uitkomt.

Nederland voldoet al grotendeels

Nederland voldoet reeds aan de meeste voorwaarden die de EU-taxonomie stelt aan kernenergie als duurzame investering:

• Afvalopslag: COVRA (Centrale Organisatie Voor Radioactief Afval) beheert al het Nederlandse radioactief afval veilig en professioneel
• Geologische berging: Er bestaan conceptstudies voor diepe geologische eindberging
• Financiering: Er is een spaarfonds aangelegd voor toekomstige eindberging

De infrastructuur en het beleidskader zijn er. De wetenschap is er. De EU-classificatie is er. Wat rest, is politieke wil.

Conclusie

Of kernenergie ‘groen’ is, is geen kwestie van mening meer. De feiten zijn vastgesteld door de meest gezaghebbende wetenschappelijke instanties ter wereld.

Het JRC — het eigen kenniscentrum van de EU — concludeerde dat kernenergie niet schadelijker is dan wind of zon. De UNECE toonde aan dat kernenergie de laagste levenscyclusemissies heeft van alle onderzochte technologieën. Het IPCC classificeert kernenergie als essentieel voor klimaatmitigatie. Het Europees Parlement volgde de wetenschap en nam kernenergie op in de groene taxonomie.

Organisaties als WISE Nederland, Greenpeace, Milieudefensie en de Heinrich Böll Stiftung blijven het tegendeel beweren. Ze doen dat niet op basis van wetenschappelijk bewijs — dat bewijs spreekt hen immers tegen — maar op basis van ideologie, cherry-picking en zelfverzonnen toetsingskaders. Dezelfde namen circuleren: Haverkamp schrijft voor WISE, voor Greenpeace én voor de Böll Stiftung. Het is geen breed gedragen wetenschappelijke scepsis. Het is een kleine groep activisten die elkaars niet-peer-reviewed werk citeren.

De EU heeft de vraag definitief beantwoord. Kernenergie is groen. Wie dat ontkent, ontkent de wetenschap.

Bronnen

1. JRC (2021), Technical assessment of nuclear energy with respect to the ‘do no significant harm’ criteria ↗
2. UNECE (2022), Integrated Life-cycle Assessment of Electricity Sources ↗
3. Europese Commissie (2022), EU Taxonomy: Complementary Climate Delegated Act ↗
4. Haverkamp, J., Criteria voor een duurzaam energiesysteem en kernenergie, WISE/Greenpeace ↗
5. Visser, M., column Energiepodium, Hanzehogeschool Groningen ↗
6. IPCC (2014), AR5 Working Group III, Chapter 7: Energy Systems ↗
7. Haverkamp, J. (2023), Diversion from Urgent Climate Action: How the European Nuclear Lobby Undermines the EU’s Energy Future, Heinrich Böll Stiftung EU — niet peer-reviewed ↗
8. Rhebergen, J.B. (2025), “Is Nuclear Energy Sustainable or Renewable? What Does the Science Say?” — LinkedIn ↗