Kernenergie is de veiligste energiebron

De mythe

“Kernenergie is levensgevaarlijk. Tsjernobyl en Fukushima hebben duizenden doden veroorzaakt. Een kerncentrale kan ontploffen. De straling veroorzaakt kanker in de wijde omgeving.” Anti-kernenergie-organisaties presenteren kernenergie als een existentieel gevaar voor de volksgezondheid. WISE^[10] Nederland publiceerde in maart 2026 nog een artikel over een Harvard-studie (Alwadi^[8] et al., 2025) die hogere kankersterfte nabij kerncentrales zou aantonen. Toen e-Lise-oprichter Jan Rhebergen die studie op LinkedIn ontleedde, reageerde Paul Dorfman — een bekende Britse anti-nucleaire lobbyist — met dezelfde claims. Zijn reactie werd punt voor punt weerlegd, waarna Dorfman toegaf: “No causal relationship is assumed.”

Wie naar de data kijkt, ontdekt het tegenovergestelde: kernenergie is de veiligste grootschalige energiebron die de mensheid kent.

De feiten

Sterfgevallen per energiebron: de cijfers

Our World in Data — op basis van Markandya^[2] & Wilkinson^[2] (2007, The Lancet) en aanvullende bronnen — vergelijkt alle energiebronnen op het aantal doden per geproduceerde terawattuur (TWh). De resultaten zijn eenduidig:

Kernenergie en zonne-energie zijn vergelijkbaar veilig. Beide zijn honderden malen veiliger dan fossiele brandstoffen. Steenkool doodt ruim 800 keer meer mensen per eenheid opgewekte elektriciteit dan kernenergie — niet door spectaculaire rampen, maar door dagelijkse luchtvervuiling die chronische long- en hartziekten veroorzaakt.

Dit zijn geen schattingen van de nucleaire industrie. Dit zijn peer-reviewed cijfers gepubliceerd in The Lancet, een van de meest prestigieuze medische tijdschriften ter wereld.

Fukushima: nul stralingsdoden, tweeduizend evacuatiedoden

Op 11 maart 2011 trof de zwaarste aardbeving in de Japanse geschiedenis de kerncentrale van Fukushima Daiichi. Drie reactoren ondergingen gelijktijdig een kernsmelting. Het was het op een na ergste nucleaire ongeluk in de geschiedenis.

Wat waren de gevolgen?

Het United Nations Scientific Committee on the Effects of Atomic Radiation (UNSCEAR^[3]) concludeerde in rapporten uit 2013 en 2021:

• Nul doden door stralingsblootstelling onder de bevolking
• Geen waarneembare toename van kankerincidentie te verwachten
• Nul gevallen van stralingsziekte onder de werknemers van de centrale
• De maximale stralingsdosis voor omwonenden lag ver onder de niveaus waarop gezondheidseffecten meetbaar zijn

Wat wél doden veroorzaakte, was de panische evacuatie. Circa 2.000 mensen — overwegend ouderen — overleden als gevolg van de chaotische verplaatsing uit ziekenhuizen en verzorgingstehuizen. Patiënten werden van IC-afdelingen gerukt. Bejaarden stierven van onderkoeling, uitdroging en stress. Niet door straling, maar door angst voor straling.

Het RIVM^[7] in Nederland heeft deze les ter harte genomen. De huidige Nederlandse aanbevelingen voor nucleaire noodsituaties adviseren om niet grootschalig te evacueren, omdat de gezondheidsschade van evacuatie groter is dan de stralingsdosis die vermeden wordt.

De enige dodelijke factor bij Fukushima was de irrationele angst die organisaties als WISE decennialang hebben aangejaagd.

Tsjernobyl: het enige dodelijke civiele reactor-ongeluk

Tsjernobyl (1986) is het enige ongeluk met een civiele kernreactor dat directe stralingsdoden heeft veroorzaakt. Dit verdient context.

Het reactortype: De RBMK-reactor had een positieve dampblaascoëfficiënt — een ontwerpfout die het mogelijk maakte dat een kettingreactie zichzelf versterkte. Dit reactortype zou in geen enkel westers land een vergunning hebben gekregen. Het bestond uitsluitend in de Sovjet-Unie en was oorspronkelijk ontworpen voor plutoniumproductie, niet voor civiele elektriciteitsopwekking. Het had geen volwaardig containment. De veiligheidstest die leidde tot het ongeluk was in strijd met de eigen bedieningsvoorschriften.

(Wat is een dampblaascoëfficiënt? Als koelwater in een reactor begint te koken, ontstaan stoombelletjes. Bij een negatieve dampblaascoëfficiënt — standaard in alle westerse reactoren — remt dat de kernreactie af: een ingebouwd veiligheidsmechanisme. Bij de RBMK was het omgekeerd: stoomvorming versnelde de reactie, waardoor het systeem op hol kon slaan.)

De werkelijke dodentol: UNSCEAR^[4] documenteert:

• 2 directe doden door de explosie
• 28 reddingswerkers overleden aan acute stralingsziekte in de maanden na het ongeluk
• Circa 20 extra sterfgevallen onder reddingswerkers in de jaren erna
• Circa 5.000 gevallen van schildklierkanker, waarvan de overgrote meerderheid succesvol behandeld (overlevingspercentage >99%)
• Geen meetbare toename van leukemie of andere kankers in de algemene bevolking — ondanks sterk toegenomen screening in de getroffen gebieden

Het totaal aantal doden door Tsjernobyl ligt volgens UNSCEAR^[5] onder de 100. Dat is een tragedie. Het is ook minder dan het aantal doden bij de Bhopal-chemieramp (1984, 3.800+ directe doden), de Banqiao-dambreuk (1975, 26.000-240.000 doden), of de Piper Alpha-olieramp (1988, 167 doden).

Geen van deze rampen heeft geleid tot een roep om de chemische industrie, waterkracht of olie-industrie te verbieden. Bij kernenergie is dat wel het geval — op basis van minder doden.

Professor Geraldine Thomas^[6]: van tegenstander naar voorstander

Professor Geraldine Thomas van Imperial College London, een van de vooraanstaande experts op het gebied van stralingseffecten, verklaarde onder ede voor de Australian Nuclear Fuel Cycle Royal Commission:

“Ik was antinucleair totdat ik begon te werken aan Tsjernobyl en ik gedwongen werd om naar de resultaten te kijken. Iedereen had verwacht dat we veel meer kankers zouden zien.”

Thomas bestudeerde drie decennia lang de gezondheidseffecten van stralingsblootstelling. Haar conclusie: de werkelijke gezondheidsschade van nucleaire ongelukken is een fractie van wat het publiek gelooft, en de angst voor straling richt meer schade aan dan de straling zelf.

De WISE-kankersclaim: hun eigen bron weerlegt ze

In maart 2026 publiceerde WISE Nederland een artikel over een Harvard-studie die een hogere kankersterfte zou aantonen nabij kerncentrales in de Verenigde Staten. Wat WISE verzuimde te benadrukken — maar hun eigen artikel wél vermeldt — is de cruciale zin:

“Onvoldoende om oorzakelijk verband vast te stellen.”

Dit is een correlatie-studie, geen causatie. Het Bulletin of the Atomic Scientists^[9] publiceerde een vernietigende analyse van dezelfde studie. Het is het equivalent van vaststellen dat er meer ijssalons zijn in steden met meer verdrinkingen, en concluderen dat ijs eten gevaarlijk is. De studie corrigeert niet voor confounders als sociaaleconomische status, industriële nabijheid, roken, of het feit dat kerncentrales vaak nabij bestaande industriegebieden staan.

WISE presenteert een studie waarvan de auteurs zelf zeggen dat ze geen oorzakelijk verband kunnen vaststellen, als bewijs dat kernenergie kanker veroorzaakt. Dat is geen wetenschap — dat is propaganda.

Moderne veiligheid: van goed naar onaanvalbaar

De kerncentrales van vandaag en morgen zijn wezenlijk veiliger dan hun voorgangers:

De kerncentrale Borssele in Zeeland — vijftig jaar oud — wordt internationaal consequent beoordeeld als een van de best onderhouden en veiligste centrales ter wereld. Als een centrale uit 1973 die score behaalt, wat zegt dat over moderne ontwerpen?

Conclusie

Kernenergie is, samen met zonne-energie, de veiligste energiebron ter wereld — gemeten in doden per geproduceerde terawattuur. Bij het enige ernstige westerse-type reactor-ongeluk (Fukushima) vielen nul stralingsdoden. Bij het enige ongeluk met stralingsdoden (Tsjernobyl) was een reactortype betrokken dat in het Westen nooit vergund zou zijn, en lag het totale dodental onder de 100 — minder dan bij tientallen fossiele-energierampen die niemand zich herinnert.

De bedreiging voor de volksgezondheid is niet kernenergie — het zijn de gas- en kolencentrales die in haar plaats werden gebouwd. Elke kerncentrale die niet gebouwd werd vanwege ongefundeerde angst, werd vervangen door fossiele opwekking die jaarlijks méér mensen doodt dan alle nucleaire ongelukken in de geschiedenis samen. De angstcampagnes van WISE en vergelijkbare organisaties hebben meer mensenlevens gekost dan de technologie waartegen zij strijden.

Bronnen

1. Our World in Data, “What are the safest sources of energy?” ↗
2. Markandya, A. & Wilkinson, P. (2007), “Electricity generation and health,” The Lancet, 370(9591), 979-990 ↗
3. UNSCEAR (2013), Report on the levels and effects of radiation exposure due to the nuclear accident after the 2011 Great East-Japan earthquake and tsunami ↗
4. UNSCEAR (2021), Fukushima-Daiichi Nuclear Power Station update report ↗
5. UNSCEAR, Sources and Effects of Ionizing Radiation — Chernobyl assessments ↗
6. Geraldine Thomas, getuigenis voor de Australian Nuclear Fuel Cycle Royal Commission (2015) ↗
7. RIVM, Aanbevelingen voor beschermingsmaatregelen bij nucleaire noodsituaties ↗
8. Alwadi, Y. et al. (2025), “Residential proximity to nuclear power plants and cancer incidence in Massachusetts,” Environmental Health 24:92 ↗
9. Bulletin of the Atomic Scientists (januari 2026), critique of Alwadi et al.  ↗
10. WISE Nederland (maart 2026), artikel over Harvard-studie kankersterfte nabij kerncentrales