Uranium raakt nooit op

De mythe

“Uranium is een eindige grondstof. Bij het huidige verbruik is het over honderd jaar op. Kernenergie is dus geen duurzame oplossing.”

Dit is het standaardverhaal van organisaties als WISE Nederland. Het klinkt logisch. Het is ook onjuist — gebaseerd op een misverstand over wat “bewezen voorraden” betekent, en op volledige onwetendheid over de fysica van kernsplijting.

De feiten

De melk in je koelkast

Stichting e-Lise^[5] gebruikt een treffende analogie: “bewezen voorraden” uranium zijn als de melk in je koelkast. Een gezin met opgroeiende kinderen heeft steeds meer melk nodig. Raakt de koelkast leeg, dan ga je naar de supermarkt. Raakt de supermarkt leeg, dan bestel je bij de boer.

Zo werkt het ook met uranium. “Bewezen voorraden” zijn niet de totale hoeveelheid uranium op aarde — het is de hoeveelheid die bij huidige prijzen economisch winbaar (OECD-NEA\/IAEA^[4]) is en waarnaar bedrijven de moeite hebben genomen te zoeken. Bij hogere prijzen gaan mijnbouwbedrijven harder zoeken, worden nieuwe vindplaatsen ontsloten, en worden voorheen onrendabele afzettingen plotseling economisch.

Geen theorie — het is precies wat er in de geschiedenis van elke grondstof is gebeurd. De “bewezen voorraden” van uranium zijn de afgelopen vijftig jaar consequent gestegen (World Nuclear Association^[1]), ondanks toenemend verbruik.

Hoeveel uranium is er?

En dat is met huidige reactoren die slechts ~1% van de energie-inhoud van uranium benutten. Met geavanceerde reactoren verschuiven deze getallen met een factor 100.

De doorbraak: uranium uit zeewater

In december 2024 maakte China bekend dat onderzoekers erin zijn geslaagd uranium uit zeewater te winnen voor circa $130-150 per kilogram — bijna gelijk aan de kosten van conventionele mijnbouw (~$120/kg). Dit is een technologische doorbraak van historisch belang die nauwelijks media-aandacht kreeg.

In de oceanen zit circa 4,5 miljard ton uranium opgelost^[2]. Dat is meer dan 1.000 keer de hoeveelheid in alle bekende mijnafzettingen ter wereld. En anders dan een mijn raakt de oceaan niet leeg: uranium wordt continu aangevuld door tektonische activiteit, erosie van gesteente en rivierafvoer. De concentratie in zeewater is in evenwicht. Hoe meer je eruit haalt, hoe meer er wordt aangevuld.

De oceaan is geen koelkast en geen supermarkt. De oceaan is een oneindige bron.

Kweekreactoren: 100x meer energie uit dezelfde brandstof

Huidige kernreactoren gebruiken slechts ~1% van de energie die in uranium zit. Dat is alsof je een volle tank benzine hebt en na één kilometer de auto weggooit.

Kweekreactoren (fast breeder reactors) kunnen tot 100 keer meer energie halen uit dezelfde hoeveelheid uranium. Dit is geen toekomstmuziek: de Russische BN-800 in Belojarsk draait sinds 2015 commercieel op hergewerkte brandstof.

Combineer kweekreactoren met het uranium in zeewater:

David MacKay^[3], de Britse wiskundige en auteur van Sustainable Energy — Without the Hot Air, berekende dat snelle reactoren gecombineerd met uranium uit zeewater 420 kWh per dag per persoon kunnen leveren — ruim voldoende voor de gehele wereldbevolking. Het is de enige energieoptie in zijn boek die hij als werkelijk “sustainable” kwalificeert op basis van zowel vermogen als brandstofvoorraad. Niet voor een eeuw. Voor miljoenen jaren.

Thorium: de (bijna) vergeten brandstof

Naast uranium is er thorium — drie tot vier keer zo abundant in de aardkorst. India, China en het Nederlandse Thorizon^[6] ontwikkelen reactoren die thorium als brandstof gebruiken. Met thorium erbij wordt het brandstofpotentieel nog vele malen groter.

Thorium is zo alomtegenwoordig dat het letterlijk in strandzand voorkomt. De energiedichtheid is vergelijkbaar met uranium: één kilogram thorium bevat evenveel energie als 3,5 miljoen kilogram steenkool.

200.000 ton brandstof bij COVRA — die we “afval” noemen

Bij de Centrale Organisatie voor Radioactief Afval (COVRA) in Borssele liggen circa 200.000 ton verarmd uranium opgeslagen. Dit materiaal wordt behandeld als afval. Het is geen afval. Het is ongebruikte brandstof.

Met geavanceerde reactoren kan dit verarmd uranium circa 1,7 miljoen TWh aan elektriciteit opleveren. Om dat in perspectief te plaatsen:

We gooien brandstof weg. Veertienduizend jaar aan elektriciteit ligt in Zeeland in een gebouw te wachten op reactoren die we weigeren te bouwen.

Het suikerklontje-experiment

Eén kilogram uranium bevat evenveel energie als circa 14.000 kilogram steenkool (met kweekreactoren: 1,4 miljoen kilogram). Een stukje uranium ter grootte van een suikerklontje bevat genoeg energie om een mens een heel leven lang van stroom te voorzien.

Jan Rhebergen gebruikt dezelfde analogie in zijn LinkedIn-artikel “Join the Team!”: een suikerklontje oplossen in thee is eenvoudig — maar de suiker er weer uithalen kost enorm veel energie. Hernieuwbare energie is die opgeloste suiker: overal, maar diffuus. Uranium is het klontje: compact, geconcentreerd, direct bruikbaar. (link)

Geen enkele andere energiebron komt ook maar in de buurt van deze energiedichtheid. Het is niet eens een wedstrijd.

De werkelijke schaarsteproblemen: hernieuwbaar

Ironisch genoeg worden de echte grondstofproblemen veroorzaakt door de technologieën die kernenergie zouden moeten vervangen:

Voor de meeste van deze grondstoffen bestaat geen equivalent van uranium’s “zeewater-extractie.” Lithium zit weliswaar ook in zeewater opgelost (~180 miljard ton), en onderzoek naar winning hiervan loopt — ironisch genoeg zou co-extractie met uranium uit zeewater de kosten kunnen drukken. Maar voor kobalt, neodymium en zilver is er geen oceaan als achtervang. De schaarste is reëel, de winning is destructief, en de technologische uitwegen zijn beperkt.

Een wereld die steeds minder radioactief wordt

Stichting e-Lise merkt op: “Ironisch genoeg wordt de wereld dankzij ons gebruik van uranium steeds een beetje minder radioactief.” Elke keer dat we uranium splijten, zetten we een radioactief atoom om in splijtingsproducten die sneller vervallen. We versnellen het natuurlijke vervalproces. Kernenergie maakt de aarde letterlijk minder radioactief.

Conclusie

De bewering dat “uranium opraakt” berust op een fundamenteel misverstand over het verschil tussen bewezen voorraden en fysieke beschikbaarheid. Met conventionele mijnbouw is er voor ruim een eeuw voorraad. Met uranium uit zeewater — dat China nu bijna kostencompetitief kan winnen — voor tienduizenden jaren. Met kweekreactoren die 100 keer meer energie uit dezelfde brandstof halen: voor miljoenen jaren. En bij COVRA ligt nu al genoeg verarmd uranium voor 14.000 jaar Nederlands stroomverbruik, dat we de absurditeit hebben het “afval” te noemen.

Uranium raakt niet op. Het is de meest geconcentreerde, meest overvloedige en meest duurzame energiebron die de mensheid tot haar beschikking heeft. De grondstoffen die wél opraken — lithium, kobalt, zeldzame aarden — zijn precies de grondstoffen die nodig zijn voor de technologieën waarmee men kernenergie wil vervangen.

Bronnen

1. World Nuclear Association, “Supply of Uranium” (2024) ↗
2. Tamada, M. et al., “Cost estimation of uranium recovery from seawater,” Nuclear Technology ↗
3. MacKay, D. (2009), Sustainable Energy — Without the Hot Air, UIT Cambridge ↗
4. OECD-NEA/IAEA, Uranium: Resources, Production and Demand (Red Book, 2023) ↗
5. Thorizon, bedrijfsinformatie en reactor-ontwerp ↗